Tower Defence jẹ́ eré ọgbọ́n ogun ọ̀fẹ́ tí ó ń ṣiṣẹ́ lórí ẹ̀rọ aṣàwákiri rẹ, lórí fóònù, tábúlẹ́ẹ̀tì tàbí kọ̀ǹpútà. Àwọn
ọ̀tá ń rìn lójú ọ̀nà kan lọ sí ìlú rẹ; ìwọ ń kọ́ ilé-ìṣọ́ lẹ́gbẹ̀ẹ́ ọ̀nà láti dá wọn dúró. Ìtọ́sọ́nà yìí ṣàlàyé ohun gbogbo
nínú eré náà: àwọn ilé-ìṣọ́ àti ìgbéga wọn, gbogbo ọ̀tá, orílẹ̀-èdè mọ́kànlá àti máàpù wọn, Ìwádìí, àwọn ọ̀nà ìṣeré, àti
ìmọ̀ràn láti borí pẹ̀lú ìràwọ̀ mẹ́ta.
Ìpele kọ̀ọ̀kan jẹ́ máàpù tí ó ní ọ̀nà kan, ìlú kan ní òpin rẹ̀, àti àwọn àyè ìkọ́lé díẹ̀ tí a sàmì sí pẹ̀lú +
lẹ́gbẹ̀ẹ́ ọ̀nà. Àwọn ọ̀tá ń wá ní ìgbì-ìgbì. Gbogbo ọ̀tá tí ó bá dé ìlú ń gba ẹ̀mí, a sì pàdánù ìpele náà nígbà tí ìlú kò bá ní
ẹ̀mí kankan mọ́. Tí o bá la gbogbo ìgbì já, o ti borí ìpele náà.
Wúrà ni a fi ń san fún ilé-ìṣọ́ àti ìgbéga. O ń bẹ̀rẹ̀ ìpele kọ̀ọ̀kan pẹ̀lú díẹ̀, gbogbo ọ̀tá tí o bá sì dá
dúró ń mú púpọ̀ sí i wá. Wúrà jẹ́ ti ìpele tí o ń ṣe nìkan.
Ìgbì ń bẹ̀rẹ̀ nígbà tí o bá ti ṣetán: kọ́kọ́ kọ́lé, lẹ́yìn náà tẹ Bẹ̀rẹ̀ ìgbì. Láàrin ìgbì, o lè kọ́lé, gbé
ilé-ìṣọ́ ga kí o sì tà wọ́n ní àlàáfíà. Ní kété tí gbogbo ọ̀tá ìgbì kan bá ti wà lójú ọ̀nà, o lè pe ìgbì tó kàn ṣáájú àkókò.
Ẹ̀mí: ìlú ń bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú 20. Ọ̀pọ̀ ọ̀tá tí ó bá kọjá ń gba ẹ̀mí kan; àwọn tí ó tóbi jù ń gba méjì, Aláṣọ
Irin ń gba mẹ́ta, Ọ̀gágun sì ń gba mẹ́wàá.
Ìràwọ̀: ìṣẹ́gun ń mú ìràwọ̀ mẹ́ta wá bí ìlú bá pa ó kéré tán 90% ẹ̀mí rẹ̀ mọ́ (o kò pàdánù ju méjì
lọ), ìràwọ̀ méjì bí ó bá pa ó kéré tán ìdajì mọ́, àti ìràwọ̀ kan bí bẹ́ẹ̀ kọ́.
Ìyára: ṣeré láti 1x títí dé 5x, kí o sì dánudúró nígbàkúùgbà. Ìpele àkọ́kọ́ ń fi ohun gbogbo hàn ọ́
ní ìgbésẹ̀-ìgbésẹ̀, àwọn mẹ́ta àkọ́kọ́ sì rọrùn láti kọ́ṣẹ́ lórí wọn.
Àwọn ilé-ìṣọ́ rẹ ń fojú sun ọ̀tá, wọ́n sì ń yìnbọn fúnra wọn. Eré náà dá lórí ibi tí o kọ́lé sí, ohun tí o kọ́, àti ìgbà
tí o gbé e ga.
Ilé-ìṣọ́ àti ìgbéga
Oríṣi ilé-ìṣọ́ mẹ́fà ló wà. A lè gbé ọ̀kọ̀ọ̀kan ga lẹ́ẹ̀mejì: lẹ́ẹ̀kan sí ẹ̀yà tí ó lágbára jù, lẹ́yìn náà sí ọ̀kan nínú
àkànṣe méjì, nítorí náà gbogbo ilé-ìṣọ́ yóò di ọ̀kan nínú nǹkan méjì tí ó yàtọ̀ síra gan-an. Owó wà ní wúrà.
Ilé-ìṣọ́ Ọfà
wúrà 50
Ìbọn kíákíá sí ọ̀tá kan. Kò wọ́n, ó ń yìnbọn kíákíá, ó sì dára sí àwọn afò.
Ọrun Gígùn (60): ó ń lù gidigidi, láti ọ̀nà jíjìn.
Ọta tí ó lọ́ra tí ó ń ba gbogbo ọ̀wọ́ ọ̀tá. Àgbá kò lè ba àwọn afò.
Àgbá Wúwo (90): ọta tí ó tóbi jù, ìbúgbàù tí ó fẹ̀ jù.
Àgbá Ìjìnnà (170): ìjìnnà gígùn, ìbúgbàù ńlá.
Àgbá Afò (170): ìbúgbàù kíákíá, ó sì ń ba àwọn afò.
Ilé-ìṣọ́ Òtútù
wúrà 70
Ó ń dín ìyára ọ̀wọ́ ọ̀tá kù, kí àwọn ilé-ìṣọ́ rẹ yòókù lè yìnbọn sí wọn léraléra sí i.
Òtútù Gidi (70): ó tutù jù, ó sì fẹ̀ jù.
Ìjì Yìnyín (140): ó ń dín ìyára ohun gbogbo tí ó wà nítòsí kù.
Ọ̀kọ̀ Yìnyín (140): ó fẹ́rẹ̀ẹ́ mú ọ̀tá kan dì.
Ilé-ìṣọ́ Oṣó
wúrà 120
Ìkọlù idán tí ó ń kọjá ìhámọ́ra: ìdáhùn sí Alágbára àti Aláṣọ Irin.
Oṣó Àgbà (110): ìkọlù idán tí ó lágbára jù.
Olórí Oṣó (190): ìkọlù kan ṣoṣo tí ó ń panirun.
Oṣó Ìjì (190): ìbúgbàù tí ó ń gún ìhámọ́ra ń ba ọ̀wọ́ ọ̀tá.
Okùn Tesla
wúrà 90
Mànàmáná tí ó ń fò láti ọ̀tá kan sí èkejì. Ó wà láti Àríwá Tó Dì síwájú.
Ilé-ìṣọ́ Mànàmáná (80): ẹ̀wọ̀n gígùn jù, ìlù tí ó le jù.
Ilé-ìṣọ́ Ìjì (160): mànàmáná la gbogbo èrò já.
Ààrá (160): mànàmáná ńlá tí ó ń fò lẹ́ẹ̀mejì.
Onímọ̀ Èròjà
wúrà 90
Ìgò ásíìdì tí ó ń ta sí ọ̀wọ́ ọ̀tá, tí ó sì ń jẹ ìhámọ́ra wọn fún ìṣẹ́jú-àáyá díẹ̀, kí gbogbo ilé-ìṣọ́ yòókù lè lù wọ́n le
sí i. Kò lè ba àwọn afò. Ó wà láti Aṣálẹ̀ síwájú.
Ilé-ìṣọ́ Ìkòkò (85): ásíìdì tí ó lágbára jù, ìtasílẹ̀ tí ó gbòòrò jù.
Olùyọ́ (160): ó ń bọ́ fẹ́rẹ̀ẹ́ gbogbo ìhámọ́ra.
Ilé-ìṣọ́ Nafta (160): ásíìdì tí ó ń jó ń dáná sun èrò.
Àwọn ìpele àkọ́kọ́ ń fúnni ní díẹ̀ nínú àwọn ilé-ìṣọ́ nìkan: èkíní ní Ilé-ìṣọ́ Ọfà àti Àgbá, Ilé-ìṣọ́ Òtútù àti Ilé-ìṣọ́
Oṣó sì ń tẹ̀lé e ní àwọn méjì tó kàn. Tẹ ilé-ìṣọ́ kan láti rí àwọn ìgbéga rẹ̀, tàbí láti tà á. Títà á ń dá 70% ohun tí ilé-ìṣọ́
náà ná padà, pẹ̀lú gbogbo ohun tí a ná lé e lórí láti ìgbà tí ìgbì tí ó ń lọ báyìí ti bẹ̀rẹ̀, nítorí náà a lè gba ilé-ìṣọ́ tí a kọ́
ní àṣìṣe padà ní kíkún.
Àfojúsùn
Gbogbo ilé-ìṣọ́ ń yìnbọn sí ọ̀tá tí ó wà ní àrọ́wọ́tó rẹ̀ tí ó súnmọ́ ìlú jùlọ, àyàfi tí o bá yí àfojúsùn rẹ̀ padà. Yan ilé-ìṣọ́
kan, bọ́tìnnì Àfojúsùn lókè pátákó ìdarí yóò sì sọ bí ó ṣe ń fojú sun ọ̀tá; tẹ̀ ẹ́ láti yan ọ̀nà tó kàn: àkọ́kọ́
(tí ó súnmọ́ ìlú jùlọ), ìkẹyìn (tí ó jìnnà sí ìlú jùlọ), alágbára jùlọ (ìlera tí ó pọ̀
jùlọ), aláìlágbára jùlọ (ìlera tí ó kéré jùlọ) tàbí tó súnmọ́ jùlọ (tí ó súnmọ́ ilé-ìṣọ́
jùlọ). Ilé-ìṣọ́ ń pa àfojúsùn rẹ̀ mọ́ nígbà tí a bá gbé e ga, ilé-ìṣọ́ tuntun sì ń bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú àfojúsùn tí o lò kẹ́yìn fún irú rẹ̀,
nínú ìpele náà àti nínú àwọn ìpele tó tẹ̀lé e. Lẹ́gbẹ̀ẹ́ bọ́tìnnì Àfojúsùn, Gbogbo ń fún gbogbo ilé-ìṣọ́ orí
máàpù ní àfojúsùn ti èyí tí o yàn, àti gbogbo ilé-ìṣọ́ tí o bá kọ́ láti ìgbà náà lọ, irú yòówù kí ó jẹ́.
Àwọn ọ̀tá
Àwọn ọ̀tá tuntun ń dé bí o ṣe ń rìnrìn-àjò síwájú sí i. Ṣáájú ìgbì kọ̀ọ̀kan, pátákó ìdarí ń fi ohun tí ó ń bọ̀ hàn àti ohun tí
bíborí rẹ̀ yóò mú wá, pẹ̀lú ìkìlọ̀ nígbà tí ọ̀tá kan bá ní agbára àkànṣe.
Ọmọ ogun
Jagunjagun ẹlẹ́sẹ̀ lásán. Kò sí ohun àkànṣe kankan, ṣùgbọ́n wọ́n ń wá ní ọ̀pọ̀lọpọ̀.
Asáré
Ó yára ní ìlọ́po méjì ju Ọmọ ogun lọ, pẹ̀lú ìlera díẹ̀. Ilé-ìṣọ́ tí ó ń yìnbọn kíákíá àti òtútù ń mú
wọn.
Alágbára
Ó lọ́ra, ó sì wọ ìhámọ́ra tí ó nípọn: ìhámọ́ra ń yọ iye kan náà kúrò nínú ìlù kọ̀ọ̀kan, nítorí náà
ọ̀pọ̀ ìlù kéékèèké kò ṣe púpọ̀. Àgbá àti oṣó ń bá a jà. Ó ń gba ẹ̀mí méjì lọ́wọ́ ìlú.
Afò
Ó ń fò, nítorí náà Àgbá àti Àgbá Ìjìnnà kò lè fọwọ́ kàn án. Ọfà, oṣó, òtútù, Okùn Tesla àti Àgbá Afò
lè bá a.
Oníṣègùn
Ó ń wo àwọn ọ̀tá tí ó yí i ká sàn. Kọ́kọ́ pa á, bí bẹ́ẹ̀ kọ́ ọ̀wọ́ rẹ̀ yóò pẹ́ púpọ̀ kí ó tó ṣubú.
Kòkòrò
Kékeré, ó sì yára, ní ọ̀pọ̀ ńlá. Ìbúgbàù àti mànàmáná ń pa wọ́n rẹ́.
Aláṣọ Irin
Alágbára tí ó tóbi jù, tí ó lọ́ra jù, pẹ̀lú ìhámọ́ra tí ó pọ̀ jù. Ó ń gba ẹ̀mí mẹ́ta lọ́wọ́ ìlú.
Dírágónì
Afò tí ó le jù.
Olóògùn
Oníṣègùn tí ó lágbára jù, tí ó ń dé ọ̀nà jíjìn jù, tí ó sì ń woni sàn léraléra jù.
Ìyá Kòkòrò
Ìhámọ́ra rẹ̀ fúyẹ́; nígbà tí ó bá ṣubú, Kòkòrò mẹ́rin yóò bẹ́ jáde.
Ẹ̀ṣọ́
Ó ń dín ìbàjẹ́ idán kù sí ìdajì: jẹ́ kí ọfà, àgbá àti mànàmáná bá a jà.
Awalẹ̀
Lẹ́yìn ìṣẹ́jú-àáyá díẹ̀-díẹ̀, ó ń bẹ́ sínú ilẹ̀ fún ìgbà díẹ̀, ó sì ń rìn lọ níbi tí ohunkóhun kò ti lè bá a,
lẹ́yìn náà ó tún ń yọ jáde.
Fínísì
Afò tí ó ń di eérú nígbà tí ó bá ṣubú, tí ó sì ń tún dìde lẹ́yìn ìṣẹ́jú-àáyá méjì pẹ̀lú ìdajì ìlera
rẹ̀. Pa á lẹ́ẹ̀mejì.
Ọ̀pọ̀lọ́
Ọ̀pọ̀lọ́ ńlá kan tí ó ń fà lọ, lẹ́yìn náà ní ìṣẹ́jú-àáyá díẹ̀-díẹ̀ ó ń fò jìnnà sí ọ̀nà ní ẹ̀ẹ̀kan,
kọjá àwọn ilé-ìṣọ́ tí ó ń dúró dè é. Òtútù ń dín ìfà rẹ̀ kù, ṣùgbọ́n kì í ṣe ìfò rẹ̀.
Egungun
Egungun tí ó yára, tí kò sì lágbára, tí Ajíòkú jí dìde láti inú ilẹ̀. Ìbúgbàù àti mànàmáná ń pa wọ́n
rẹ́.
Ajíòkú
Oṣó tí ó bo orí rẹ̀ tí ó ń jí Egungun méjì dìde lẹ́yìn rẹ̀ ní ìṣẹ́jú-àáyá díẹ̀-díẹ̀, ní ẹ̀ẹ̀mẹrin.
Kọ́kọ́ pa á, kò sì ní jí ọ̀kan dìde mọ́: fi àfojúsùn ilé-ìṣọ́ sí alágbára jùlọ, tàbí ju Àpáta Iná lé e lórí.
Jagunjagun Olùṣọ́
Jagunjagun kan lẹ́yìn asà gíga, tí ìmọ́lẹ̀ aláwọ̀ búlúù òkun rẹ̀ ń fún gbogbo ọ̀tá tí ó súnmọ́
ọn ní ìhámọ́ra mẹ́ta sí i. Idán ń kọjá tààrà, ásíìdì Onímọ̀ Èròjà sì ń jẹ ìhámọ́ra àfikún náà run.
Gólẹ́mù Òkúta
Òkìtì àpáta tí ó ń rìn pẹ̀lú ìwúwo. Kò sí ìlù kan ṣoṣo tí ó lè gba ju 30 lọ lára rẹ̀, nítorí
náà ìlù ńlá ń ṣòfò lórí rẹ̀: ọfà, Okùn Tesla àti àwọn ìbọn kíákíá mìíràn ló ń rẹ̀ ẹ́ dà nù jùlọ.
Òmìrán Igbó
Òmìrán tí ó tẹ̀ ẹ̀yìn, tí ewéko bò, tí ó ń gba ìdá mẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n ìlera rẹ̀ padà ní ìṣẹ́jú-àáyá
kọ̀ọ̀kan, àyàfi tí ó bá ń jó tàbí tí ásíìdì Onímọ̀ Èròjà wà lára rẹ̀. Máa fi iná tàbí ásíìdì sí i lára, kí o sì kó àwọn
ilé-ìṣọ́ rẹ jọ sí i kí ó lè ṣubú kí ó tó sàn.
Ọ̀gágun
Ọ̀gá ọ̀tá, láti Ẹnubodè Ọ̀gágun síwájú: ìlera àti ìhámọ́ra tí ó pọ̀ gan-an, kò sì sí Olùṣọ́ tí ó lè
dá a dúró. Ó ń gba ẹ̀mí mẹ́wàá lọ́wọ́ ìlú tí ó bá kọjá, ó sì ń mú kírẹ́dìtì márùn-ún wá nígbà tí ó bá ṣubú.
Ẹranko Oníwo
Ọ̀gá ọ̀tá ní òpin gbogbo ìpele láti Àfonífojì Eérú (ìpele 27) síwájú: ẹranko oníwo kan, tí ó le
ju Ọ̀gágun lọ, tí kò sí Olùṣọ́ tí ó lè dá a dúró. Ní gbogbo ìgbà tí ó bá pàdánù ìdá mẹ́rin ìlera rẹ̀, yóò bú ramúramù, àwọn
ilé-ìṣọ́ tí ó wà nítòsí rẹ̀ yóò sì dẹ́kun yíyìnbọn fún ìṣẹ́jú-àáyá méjì ààbọ̀. Tan àwọn ilé-ìṣọ́ rẹ ká lẹ́gbẹ̀ẹ́ ọ̀nà kí
ìramúramù kan má lè pa gbogbo wọn lẹ́nu mọ́. Ó ń gba ẹ̀mí mẹ́wàá lọ́wọ́ ìlú tí ó bá kọjá, ó sì ń mú kírẹ́dìtì mẹ́fà wá nígbà
tí ó bá ṣubú.
Olùṣọ́
Láti ìpele 11, o lè tẹ ilé-olódi rẹ láti gba Olùṣọ́ síṣẹ́ fún wúrà 70: jagunjagun tí ó ń ṣọ́ ọ̀nà, tí ó sì ń dá ọ̀tá tí ó tó
mẹ́rin dúró nígbà tí àwọn ilé-ìṣọ́ rẹ ń yìnbọn sí wọn. Tẹ ọ̀nà láti yan ibi tí yóò dúró sí; bí o kò bá yàn, yóò ṣọ́ apá ọ̀nà tí
àwọn ilé-ìṣọ́ rẹ bò dáadáa jù. Olùṣọ́ tí ó ṣubú ń padà wá lẹ́yìn ìṣẹ́jú-àáyá díẹ̀. Lórí máàpù tí ó ní ọ̀nà méjì, o lè gba
ọ̀kan síṣẹ́ fún ọ̀nà kọ̀ọ̀kan.
A lè gbé Olùṣọ́ ga sí Akọni (wúrà 110, ó le jù, ó ń dá márùn-ún dúró), lẹ́yìn náà sí
Alásà (180, ó ń dá gbogbo èrò dúró) tàbí Oníọ̀kọ̀ (180, ó ń lù gidigidi, ó ń dá mẹ́ta
dúró).
Ọ̀gágun Bram, akọni rẹ
Ní kété tí o bá ti borí orílẹ̀-èdè àkọ́kọ́ (ìpele 5), Ọ̀gágun Bram yóò darapọ̀ mọ́ ọ: jagunjagun kan nínú
aṣọ àwọ̀lékè aláwọ̀ búlúù àti wúrà pẹ̀lú ìyẹ́ pupa, lọ́fẹ̀ẹ́ ní gbogbo ìpele láti ìgbà náà lọ, títí kan eré Àìlópin, Akọni àti
Irin. Kò sí nínú ìpèníjà ojoojúmọ́ àti ti ọ̀sọ̀ọ̀sẹ̀, èyí tí ó jẹ́ ọ̀kan náà fún gbogbo ènìyàn.
Ó ń bẹ̀rẹ̀ eré kọ̀ọ̀kan ní ẹnubodè ìlú. Tẹ òun, tàbí bọ́tìnnì rẹ̀ nínú ọ̀pá òkè, lẹ́yìn náà tẹ ibì kan lójú ọ̀nà: yóò rìn lọ
síbẹ̀, yóò sì dá ọ̀tá tí ó tó mẹ́ta dúró nígbà tí àwọn ilé-ìṣọ́ rẹ ń yìnbọn sí wọn, ìlera rẹ̀ yóò sì máa padà nígbà tí kò sí ohun
tí ó fọwọ́ kàn án. Tí ó bá ṣubú, yóò tún dìde ní ẹnubodè lẹ́yìn ìṣẹ́jú-àáyá 15, nọ́ńbà tí ó wà lórí bọ́tìnnì rẹ̀ yóò sì máa ka
sẹ́yìn títí di ìgbà náà.
Ìkọlù Asà rẹ̀ (bọ́tìnnì asà lẹ́gbẹ̀ẹ́ tirẹ̀) ń pa gbogbo ọ̀tá tí ó ń rìn ní àyíká rẹ̀ lára, ó sì ń mú òòyì kọ́
wọn fún ìṣẹ́jú-àáyá kan ààbọ̀; Ọ̀gágun ń gba ìlù náà nìkan, àwọn afò sì kọjá àrọ́wọ́tó rẹ̀. Ó tún máa ṣetán lẹ́yìn
ìṣẹ́jú-àáyá 25.
Gbogbo eré tí ó bá kópa nínú rẹ̀ ń fún un ní ìrírí: 10 fún ìgbì kọ̀ọ̀kan tí a là já àti 50 sí i fún ìṣẹ́gun, títí dé 300 nínú
eré kan. Ó ń lọ láti ìpele 1 sí ìpele 10, ó ń le díẹ̀ sí i, ó sì ń lù le díẹ̀ sí i ní ìgbà kọ̀ọ̀kan: láti ìlera 600 àti ìbàjẹ́ 30
ní ìkọlù kọ̀ọ̀kan ní ìpele 1 sí 1500 àti 75 ní ìpele 10. Òpin eré ń sọ fún ọ nígbà tí ó bá dé ìpele tuntun.
Agbára
Láti ìpele 4, o lè mú Àpáta Iná jábọ́ sórí máàpù nígbà ìgbì: tẹ bọ́tìnnì rẹ̀ nínú ọ̀pá òkè, lẹ́yìn náà tẹ
ibi tí ó yẹ kí ó jábọ́ sí. Ní ìṣẹ́jú díẹ̀ lẹ́yìn náà, yóò bọ́ lulẹ̀, yóò sì gba ju ìdá mẹ́ta ìlera gbogbo ọ̀tá tí ó wà nínú
ìbúgbàù rẹ̀ lọ, ṣùgbọ́n ó kéré púpọ̀ lára Ọ̀gágun. Ó tún máa ṣetán lẹ́yìn ìṣẹ́jú-àáyá 30 eré; nọ́ńbà tí ó wà lórí bọ́tìnnì rẹ̀ ń ka
sẹ́yìn títí di ìgbà náà.
Láti ìpele 6, Ìbúgbàù Òtútù tún wà: ó ń mú gbogbo ọ̀tá tí ó wà nínú àyíká tí ó gbòòrò jù dì gbagidi fún
ìṣẹ́jú-àáyá méjì ààbọ̀, gbogbo wọn àyàfi Ọ̀gágun, ó sì tún máa ṣetán lẹ́yìn ìṣẹ́jú-àáyá 40. Agbára jẹ́ ọ̀kan náà fún gbogbo
ènìyàn, nínú àwọn ìpèníjà àti Gbọ̀ngàn Òkìkí pẹ̀lú. Àwọn ohun ìkẹyìn nínú Ìwádìí Ọgbọ́n ogun ń mú wọn lágbára sí i.
Orílẹ̀-èdè mọ́kànlá
Eré náà ní ìpele 55 ní orílẹ̀-èdè mọ́kànlá, ìpele márùn-ún ní ọ̀kọ̀ọ̀kan, orílẹ̀-èdè kọ̀ọ̀kan sì ń mú ohun tuntun wá.
Àwọn Pápá ìpele 1–5
Ibi tí ó ti bẹ̀rẹ̀: Ọmọ ogun àti Asáré, lẹ́yìn náà
Alágbára, Afò àti Oníṣègùn, àti Ọ̀gágun àkọ́kọ́ ní Ẹnubodè Ọ̀gágun.
Òkè Ìwọ́wé ìpele 6–10
Kòkòrò, Aláṣọ Irin àti Dírágónì, àti àwọn ìpele tí
ó gùn jù. Ìwádìí bẹ̀rẹ̀ sí í ṣe pàtàkì níbí.
Ilẹ̀ Olókè ìpele 11–15
Olùṣọ́ darapọ̀ mọ́ ọ, Olóògùn náà sì dé. Kirisítálì ń
tàn níhìn-ín lọ́hùn-ún: ilé-ìṣọ́ tí ó wà nínú ìmọ́lẹ̀ wọn ń yìnbọn ní ìdá mẹ́rin kíákíá sí i. Láti ìpele 13, òkúta tí ó já
lulẹ̀ ń dí àwọn àyè kan: o lè kó wọn kúrò fún wúrà 30 sí 50.
Àríwá Tó Dì ìpele 16–20
Ìyá Kòkòrò, Okùn Tesla (láti ìpele 17) àti Ẹ̀ṣọ́.
Àwọn ọ̀tá ń sọdá adágún tí ó dì ní 50% kíákíá sí i, láti ìpele 18 sì ni ilé-ìṣọ́ lórí ilẹ̀ gíga olókùúta ń dé ìdá márùn-ún
jìnnà sí i. Ìtẹ́ Ìgbà Òtútù ní ọ̀nà kejì.
Aṣálẹ̀ ìpele 21–25
Awalẹ̀, àti yanrìn àbàtà tí ó ń dín ìyára àwọn ọ̀tá kù sí
60% ìyára wọn: ibi tí ó bá ìwà mu láti kó ìbọn rẹ jọ sí. Onímọ̀ Èròjà darapọ̀ mọ́ ọ láti ìpele 22.
Àwọn Òkè Iná ìpele 26–30
Fínísì, àti láti ìpele 27, Ẹranko Oníwo.
Ilé-ìṣọ́ kò lè fojú sun ọ̀tá nínú èéfín tí ó ń fò kiri, láti ìpele 27 sì ni ilé-ìṣọ́ tí a kọ́ lẹ́gbẹ̀ẹ́ ìléru tí ó ń tàn ń lù ní
ìdá mẹ́rin le sí i.
Àwọn Àbàtà ìpele 31–35
Ọ̀pọ̀lọ́, àti ọ̀nà tí ó ń pín sí méjì: ọ̀nà náà ń pín
sí méjì yí erékùṣù kan ká, ó sì tún ń pàdé, àwọn ọ̀tá ìgbì kan sì ń gba ọ̀nà kọ̀ọ̀kan ní ìtẹ̀léra. Ilé-ìṣọ́ lórí erékùṣù lè bo
méjèèjì. Ní ìpele 32 sí 34, omi òkun ń bo omi tí kò jìn lójú ọ̀nà fún ìṣẹ́jú-àáyá mẹ́jọ nínú ogún kọ̀ọ̀kan, àwọn ọ̀tá sì ń la
omi náà kọjá ní ìdajì ìyára.
Ilẹ̀ Òjìji ìpele 36–40
Ajíòkú, àti òkùnkùn: gbogbo ilé-ìṣọ́ kò dé ibi tí ó
jìnnà tó, àyàfi nínú ìmọ́lẹ̀ gbígbóná ní àyíká àwo iná, nítorí náà àwọn àyè tí ó súnmọ́ ọ̀kan ló níye lórí jùlọ.
Etíkun Ìjì ìpele 41–45
Jagunjagun Olùṣọ́, àti omi òkun tí ó ń ru: ní
ìṣẹ́jú-àáyá 20 kọ̀ọ̀kan, òkun ń wọlé sórí omi tí kò jìn tí ọ̀nà gbà kọjá, fún ìṣẹ́jú-àáyá mẹ́jọ àwọn ọ̀tá sì ń la omi náà
kọjá ní ìdajì ìyára. Ilé-ìṣọ́ tí ó dé omi tí kò jìn ló ń yìnbọn jùlọ.
Àwọn Ihò Kirisítálì ìpele 46–50
Gólẹ́mù Òkúta, àti kirisítálì: ilé-ìṣọ́ tí a
kọ́ nínú ìmọ́lẹ̀ tútù kirisítálì ń yìnbọn ní ìdá mẹ́rin kíákíá sí i, nítorí náà àwọn àyè tí ó súnmọ́ ọ̀kan ni ibi fún àwọn
ilé-ìṣọ́ rẹ tí ó yára jùlọ.
Igbó Kìjikìji ìpele 51–55
Òmìrán Igbó, àti òjò ńlá: ní ìṣẹ́jú-àáyá 25
kọ̀ọ̀kan, òjò ń rọ̀ fún mẹ́sàn-án, nígbà tí ó bá sì ń rọ̀, gbogbo ilé-ìṣọ́ ń dé ìdá márùn-ún kúrú sí i. Kọ́lé síbi tí ilé-ìṣọ́
ṣì ti ń bo ọ̀nà nínú òjò.
Wúrà: níná àti fífi pamọ́
Níná gbogbo rẹ̀ lẹ́ẹ̀kan náà kì í ṣe ohun tí ó dára jùlọ nígbà gbogbo. Eré náà ń san èrè fún sùúrù díẹ̀:
Èlé. Wúrà tí o kò tíì ná nígbà tí o bá borí ìgbì kan ń mú 10% wá, títí dé wúrà 40 ní ìgbì kọ̀ọ̀kan.
Wúrà tí o mú wá. Nígbà tí o bá borí, ìdá mẹ́rin wúrà rẹ tí o kò ná (títí dé 100), pẹ̀lú ìdá mẹ́wàá
àfikún, ni a ó fi kún wúrà ìbẹ̀rẹ̀ rẹ ní ìpele tó kàn.
Ìgbìyànjú mìíràn. Tí o bá pàdánù ìpele kan, wàá tún un bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìdá mẹ́wàá wúrà ìbẹ̀rẹ̀ rẹ̀ sí i, fún
ìjákulẹ̀ kọ̀ọ̀kan léraléra títí dé márùn-ún. Níbi tí eré náà ti ń fi ìpolówó hàn, wíwo ọ̀kan lẹ́yìn ìjákulẹ̀ ń fi ìdá mẹ́rin sí
i kún un.
Èrè ìgbì. Bíborí ìgbì kan ń mú wúrà wá ní àfikún sí ohun tí àwọn ọ̀tá mú wá.
Oríire. Wúrà ìgbìyànjú kọ̀ọ̀kan ń yàtọ̀ díẹ̀, títí dé 5% sókè tàbí sísàlẹ̀ (kì í ṣe nínú àwọn
ìpèníjà).
Ààbò pípé. Ní kété tí wúrà tí ó wà lọ́wọ́ rẹ bá tó láti kọ́ gbogbo àyè dé òkè, àwọn ìgbì àti ọ̀tá kì í mú
wúrà wá mọ́: kò sí ohun tí ó kù láti rà.
Ìwádìí lè gbé gbogbo ìwọ̀nyí sókè: èlé púpọ̀ sí i, wúrà tí o mú wá tí ó pọ̀ jù, wúrà púpọ̀ sí i ní ìgbì kọ̀ọ̀kan, ilé-ìṣọ́
àti ìgbéga tí kò wọ́n tó.
Kírẹ́dìtì àti Ìwádìí
Kírẹ́dìtì ni owó tí o ń pa mọ́. Gbogbo ìpele ń san kírẹ́dìtì fún àwọn ìgbì tí o là já, o borí tàbí o kùnà,
pẹ̀lú àfikún fún ìṣẹ́gun; àwọn ìpele tí ó wà níwájú ń san jù. Ìpele tí o ti borí tẹ́lẹ̀ kì í san tó bẹ́ẹ̀, nítorí náà àwọn ìpele
tuntun níye lórí ju títún àwọn àtijọ́ ṣe lọ; ìṣẹ́gun àkọ́kọ́ ní ìpele kan ń san nǹkan bí iye tí ó tó fún ohun Ìwádìí kan sí i.
Àṣeyọrí, Ẹ̀bùn ojoojúmọ́ àti àwọn ìpèníjà ń san kírẹ́dìtì pẹ̀lú. Ìṣẹ́gun rẹ àkọ́kọ́ tún ń mú ẹ̀bùn kírẹ́dìtì 20 wá fún Ìwádìí rẹ
àkọ́kọ́.
Kírẹ́dìtì ń ra Ìwádìí: ìlọsíwájú tí ó wà pẹ́, tí a ń rà ní ìtẹ̀léra ní ẹ̀ka mẹ́rin. O lè ṣí Ìwádìí láti ojú-ìwé
àṣàyàn ìpele, láàrin ìgbì méjì nínú ìpele kan, àti lẹ́yìn ìjákulẹ̀. Títún un bẹ̀rẹ̀ jẹ́ ọ̀fẹ́, ó sì ń dá gbogbo kírẹ́dìtì padà,
nítorí náà o lè gbìyànjú ètò mìíràn nígbàkúùgbà (ṣùgbọ́n kì í ṣe láàárín eré).
Ìkọlù
Ohun 22: ìbàjẹ́, ìjìnnà àti ìyára ìyìnbọn púpọ̀ sí i fún gbogbo ilé-ìṣọ́ tàbí fún irú kan,
ìbúgbàù tí ó fẹ̀ jù, òtútù tí ó tutù jù àti ásíìdì tí ó lágbára jù. Láti Ojú Ọfà Mímú (kírẹ́dìtì 20) dé Aqua Regia (950).
Ọrọ̀ ajé
Ohun 20: wúrà ìbẹ̀rẹ̀, èrè ìgbì àti èlé púpọ̀ sí i, ilé-ìṣọ́ tí kò wọ́n tó, wúrà tí o mú
wá tí ó dára jù àti kírẹ́dìtì púpọ̀ sí i. Láti Àpótí Ogun dé Ìṣúra Ilẹ̀ Ọba.
Ìrànlọ́wọ́
Ohun 20: ẹ̀mí púpọ̀ sí i, ọ̀tá tí ó lọ́ra jù, ìhámọ́ra àti Oníṣègùn tí kò lágbára tó,
Olùṣọ́ tí ó lágbára jù, ìyára 6x (Ìyára Kíákíá) àti Aṣàwárí Ìmìtìtì, tí ó ń jẹ́ kí ilé-ìṣọ́ lè ba Awalẹ̀ lábẹ́ ilẹ̀.
Ọgbọ́n ogun
Ohun 11 pẹ̀lú agbára tuntun: ẹ̀mí padà fún ìgbì pípé, Àmọ̀ràn àfikún, ọfà àti ọta tí
ó ń gún ìhámọ́ra, iná oṣó tí ó ń dá ìwòsàn dúró, òtútù tí ó ń mú dì gbagidi, ilé-ìṣọ́ tí ó ń lágbára sí i pẹ̀lú
ọ̀tá kọ̀ọ̀kan tí ó pa, àti, ní ìkẹyìn, Àpáta Iná tí ó ń tètè padà, tí ó sì ń lù le jù, àti Ìbúgbàù Òtútù tí ó ń dé jìnnà jù,
tí ó sì ń pẹ́ jù.
Ìṣòro àti àwọn ọ̀nà ìṣeré
Rọrùn, Déédé àti Líle
O ń yan ìṣòro ní gbogbo ìgbà tí o bá bẹ̀rẹ̀ ìpele kan. Àwọn ọ̀tá jẹ́ ọ̀kan náà lórí mẹ́tẹ̀ẹ̀ta; wúrà rẹ ni ó ń yí padà. A ti
wọn ìpele kọ̀ọ̀kan fún wúrà tí eléré lásán nílò láti borí rẹ̀. Déédé ń fún ọ ní 10% ju ìyẹn lọ,
Rọrùn 20% sí i, ṣùgbọ́n ó ń san kírẹ́dìtì díẹ̀, ó sì ń fúnni ní ìràwọ̀ kan ó pọ̀ jù: ó wúlò nígbà tí ìpele kan bá
há ọ. Líle ń ṣí lórí ìpele kan ní kété tí o bá ti borí rẹ̀ lórí Déédé: o ń gba wúrà tí ó nílò nìkan, ó sì ń
san kírẹ́dìtì 50% sí i.
Àìlópin
Borí ìpele kan, o sì lè ṣe é láìlópin: àwọn ìgbì yóò máa wá, wọn yóò máa lágbára sí i ní ìyípo kọ̀ọ̀kan, títí ìlú yóò fi
ṣubú. Báwo ni o ṣe lè pẹ́ tó?
Akọni àti Irin
Borí ìpele kan lórí Déédé (tàbí Líle), ìpèníjà méjì sí i yóò sì ṣí lórí rẹ̀, tí a ń ṣe pẹ̀lú wúrà Déédé àti Ìwádìí rẹ:
Akọni, níbi tí ìlú ti ní ẹ̀mí kan ṣoṣo, nítorí náà ọ̀tá kan tí ó bá kọjá yóò mú kí ìpele náà sọnù; àti
Irin, níbi tí irú ilé-ìṣọ́ kan ṣoṣo lè dúró lẹ́ẹ̀kan, nítorí náà yàn dáadáa, nítorí kì í ṣe gbogbo ilé-ìṣọ́ ló lè
ba gbogbo ọ̀tá. Ọ̀kọ̀ọ̀kan ń mú ìràwọ̀ tirẹ̀ wá lórí ìpele náà ní ìgbà àkọ́kọ́ tí o bá borí rẹ̀, ó sì ń san bí ìṣẹ́gun àkọ́kọ́;
ọkàn kan àti ilé-ìṣọ́ kékeré kan lẹ́gbẹ̀ẹ́ ìràwọ̀ ìpele náà ń fi èyí tí o ti borí hàn, àṣeyọrí mẹ́rin sì ń kà wọ́n. A ń pa
ìgbìyànjú tí o fi sílẹ̀ ní àárín mọ́: tún un bẹ̀rẹ̀ láti ìpele náà láti tẹ̀síwájú. Ìwádìí àti Àmọ̀ràn ti pa nígbà tí o bá ń ṣe
wọ́n, wọn kì í sì í lọ sí Gbọ̀ngàn Òkìkí.
Ìpèníjà ojoojúmọ́ àti ọ̀sọ̀ọ̀sẹ̀
Ní kété tí o bá ti borí ìpele 3, Ìpèníjà ojoojúmọ́ tuntun ń dúró dè ọ́ lójoojúmọ́: ìpele kan pẹ̀lú àyípadà
kan, bí Ọ̀tá líle, Ọ̀tá tó yára, ìdajì wúrà, Kò sí ìgbéga, ilé-ìṣọ́ oríṣi méjì nìkan, tàbí ìdá mẹ́rin ẹ̀mí. Gbogbo ènìyàn ló ń
ṣe é pẹ̀lú Ìwádìí kan náà, nítorí náà ìdíje tí ó tọ́ ni. Ìpèníjà ọ̀sọ̀ọ̀sẹ̀ ń lọ láti Ọjọ́ Ajé dé Ọjọ́ Àìkú
pẹ̀lú àyípadà méjì lẹ́ẹ̀kan náà, ó sì ń san kírẹ́dìtì ìlọ́po méjì ní ìgbì kọ̀ọ̀kan.
Gbọ̀ngàn Òkìkí
Wọlé pẹ̀lú Google kí o sì yan orúkọ àti orílẹ̀-èdè láti darapọ̀ mọ́ Gbọ̀ngàn Òkìkí: àkọsílẹ̀ fún ìràwọ̀ tí ó pọ̀ jùlọ lórí
Rọrùn, Déédé àti Líle, eré Àìlópin tí ó gùn jùlọ, àti àwọn ìpèníjà ojoojúmọ́ àti ọ̀sọ̀ọ̀sẹ̀, fún gbogbo àgbáyé tàbí fún
orílẹ̀-èdè kan. A ń yẹ gbogbo ààmì wò lórí olupin wa nípa títún eré náà ṣe kí ó tó kà.
Àkọsílẹ̀ Lápapọ̀ ń to gbogbo ìṣòro mẹ́tẹ̀ẹ̀ta pọ̀. A ń ka ìpele kọ̀ọ̀kan lẹ́ẹ̀kan ṣoṣo, pẹ̀lú àbájáde rẹ̀ tí ó
dára jù: ìràwọ̀ kan lórí Rọrùn jẹ́ ààmì 1, lórí Déédé 2, lórí Líle 3. Nítorí náà, ìpele tí a borí pẹ̀lú ìràwọ̀ mẹ́ta lórí Líle
jẹ́ 9, bíborí rẹ̀ lórí àwọn ìṣòro yòókù pẹ̀lú kò sì fi nǹkankan kún un.
Àṣeyọrí, Àkọsílẹ̀ àti Ẹ̀bùn ojoojúmọ́
Àṣeyọrí 39, bí bíborí gbogbo ìpele orílẹ̀-èdè kan, ń san kírẹ́dìtì nígbà tí o bá gbà wọ́n. Wíwá padà ní ọjọ́ léraléra ń mú
Ẹ̀bùn ojoojúmọ́ wá tí ó ń pọ̀ sí i láti kírẹ́dìtì 10 dé 40 láàárín ọ̀sẹ̀ kan. Ní Ọ̀sẹ̀ Halloween àti Ọ̀sẹ̀ Kérésìmesì, ìpele
àkọ́kọ́ tí o bá borí lójoojúmọ́ (lórí ìṣòro èyíkéyìí, tàbí nínú Akọni tàbí Irin) ń mú elégédé tàbí ẹ̀bùn ọjọ́ náà àti kírẹ́dìtì
20 wá, mẹ́ta nínú wọn sì ń mú àṣeyọrí àsìkò náà wá; a tún ṣe àwọn máàpù lọ́ṣọ̀ọ́ fún àsìkò náà. Lẹ́gbẹ̀ẹ́ Àṣeyọrí, Àkọsílẹ̀ ń ka
àwọn eré rẹ, ìgbì tí o là já, ọ̀tá àti Ọ̀gágun tí o ṣẹ́gun, ilé-ìṣọ́ tí o kọ́ (àti èyí tí o fẹ́ràn jù) àti agbára tí o pè.
Ohun tuntun, àti Ìwé Ìmọ̀
Ní ìgbà àkọ́kọ́ tí ìpele kan bá mú ohun tuntun wá (ilé-ìṣọ́, agbára, ọ̀tá, irú ilẹ̀ kan bí yìnyín tàbí èéfín, tàbí ilé kan
bí ìléru), eré náà yóò dúró lórí káàdì kan tí ó fi í hàn, tí ó sì ṣàlàyé ohun tí ó ń ṣe. Gbogbo káàdì tí o ti rí ń wà nínú
Ìwé Ìmọ̀ lójú-ìwé àṣàyàn ìpele: ilé-ìṣọ́ pẹ̀lú ìgbéga wọn, agbára, ọ̀tá àti ilẹ̀, àti àmì ìbéèrè, pẹ̀lú ìpele
tí ó ti ń dé, fún ohun tí o kò tíì pàdé.
Àmọ̀ràn
Ṣé o há láàrin ìgbì méjì? Àmọ̀ràn ń wo ìgbì kan síwájú, ó sì ń sọ ohun tí o yẹ kí o kọ́ fún ọ. Eré kọ̀ọ̀kan ń gba Àmọ̀ràn mẹ́ta
láàyè (mẹ́rin pẹ̀lú Ìwádìí Amí), ní kírẹ́dìtì 10 ọ̀kọ̀ọ̀kan; níbi tí eré náà ti ń fi ìpolówó hàn, o tún lè wo ọ̀kan dípò rẹ̀.
Àmọ̀ràn ń ná ọ ní ìràwọ̀ kan nínú Gbọ̀ngàn Òkìkí (tàbí ìgbì méjì nínú eré Àìlópin), ṣùgbọ́n kò ná ọ ní nǹkankan nínú ìlọsíwájú
tìrẹ.
Ìmọ̀ràn fún ìràwọ̀ mẹ́ta
Kọ́lé síbi tí ọ̀nà ti yí. Ilé-ìṣọ́ lẹ́gbẹ̀ẹ́ ìyípo, tàbí láàrin apá ọ̀nà méjì, ń ní àwọn ọ̀tá ní àrọ́wọ́tó
fún ìgbà pípẹ́ ju èyí tí ó wà lẹ́gbẹ̀ẹ́ ọ̀nà tààrà lọ.
Da àwọn ilé-ìṣọ́ rẹ pọ̀. Ọfà fún ìyára àti àwọn afò, àgbá fún èrò, òtútù láti dín ìyára kù, oṣó fún
ìhámọ́ra. Irú ilé-ìṣọ́ kan ṣoṣo yóò máa pàdé ọ̀tá tí kò lè bá jà dáadáa.
Dín ìyára kù, lẹ́yìn náà lù ú. Ilé-ìṣọ́ Òtútù kan ṣáájú àwọn ilé-ìṣọ́ rẹ tí ó lágbára jùlọ ń sọ ìbàjẹ́ wọn di
púpọ̀: àwọn ọ̀tá ń pẹ́ jù ní àrọ́wọ́tó.
Mọ ìhámọ́ra rẹ. Ìhámọ́ra ń yọ iye kan náà kúrò nínú ìlù kọ̀ọ̀kan. Sí Alágbára àti Aláṣọ Irin, ìlù wúwo
díẹ̀ (àgbá, Ọlọ́fà Jíjìn, Olórí Oṣó) ń borí ọ̀pọ̀ ìlù fúyẹ́, idán sì ń kọjá ìhámọ́ra pátápátá.
Oníṣègùn lákọ̀ọ́kọ́. Oníṣègùn tàbí Olóògùn nínú ọ̀wọ́ kan ń ba ìbàjẹ́ rẹ jẹ́. Ilé-ìṣọ́ tí ó ní ìjìnnà ń dé
ọ̀dọ̀ wọn; Ìwádìí Iná Ìgbẹ́ ń dá ìwòsàn dúró lára àwọn ọ̀tá tí ó ń jó.
Fi wúrà díẹ̀ pamọ́. Wúrà tí ó tó 400 tí o kò ná ń mú èlé wúrà 40 ní kíkún wá ní ìgbì kọ̀ọ̀kan. Ná án nígbà
tí ìgbì kan bá nílò rẹ̀, kì í ṣe ṣáájú.
Gbé ilé-ìṣọ́ tí ó tọ́ ga. Ilé-ìṣọ́ kan tí a gbé sí ibi tí ó dára ní ìpele kẹta rẹ̀ máa ń borí ilé-ìṣọ́ tuntun
méjì ní ibi tí kò dára.
Pa Àpáta Iná mọ́ fún èrò. Ó ń gba ìpín kan nínú ìlera ọ̀tá kọ̀ọ̀kan, nítorí náà ó ń ṣiṣẹ́ jùlọ níbi tí àwọn
ọ̀tá ti kóra jọ: ní ìyípo ọ̀nà, lẹ́yìn Olùṣọ́, tàbí nígbà tí Ìbúgbàù Òtútù ti mú wọn dì ṣáájú.
Nínú òkùnkùn, kọ́lé lẹ́gbẹ̀ẹ́ àwo iná. Ilé-ìṣọ́ nínú ìmọ́lẹ̀ àwo iná ń dé jìnnà bí i ti tẹ́lẹ̀; èyí tí ó wà
nínú òkùnkùn kò dé ibẹ̀. Fi àwọn tí ó ń dé jìnnà jùlọ síbẹ̀.
Fi idán fọ́ ògiri asà. Jagunjagun Olùṣọ́ ń fi ìhámọ́ra kún àwọn ọ̀tá tí ó yí wọn ká, èyí tí ó ń dín agbára
ọfà àti àgbá kù. Ilé-ìṣọ́ Oṣó ń kọjá ìhámọ́ra, nítorí náà wọ́n ń lu èrò tí a dáàbò bò pẹ̀lú agbára kíkún.
Yan àfojúsùn tí ó bá ilé-ìṣọ́ mu. Ọlọ́fà Jíjìn tàbí Olórí Oṣó tí a fi àfojúsùn rẹ̀ sí alágbára jùlọ ń
lo ìlù ńlá rẹ̀ níbi tí ó ti wúlò; ilé-ìṣọ́ tí ó súnmọ́ ìbẹ̀rẹ̀ ọ̀nà tí a fi sí ìkẹyìn ń mú àwọn tí ó yọ́ kọjá àwọn yòókù; ilé-ìṣọ́
kíákíá tí a fi sí aláìlágbára jùlọ ń parí àwọn tí àwọn yòókù ti ṣe léṣe.
Lo máàpù náà. Fi òtútù sórí yìnyín, àwọn ilé-ìṣọ́ rẹ tí ó lágbára jùlọ sórí ilẹ̀ gíga àti lẹ́gbẹ̀ẹ́ ìléru, àti
agbègbè ìpànìyàn sí ibi yanrìn àbàtà. Nínú èéfín, rí i dájú pé àwọn ilé-ìṣọ́ rẹ bo ọ̀nà ní ẹ̀gbẹ́ méjèèjì rẹ̀.
Ṣètò fún Awalẹ̀, Fínísì àti Ọ̀pọ̀lọ́. A lè ba Awalẹ̀ nìkan nígbà tí ó wà lórí ilẹ̀, nítorí náà bo apá ọ̀nà
gígùn kan. Fínísì ń tún dìde láti inú eérú rẹ̀: fi ilé-ìṣọ́ sí ẹ̀yìn ibi tí ó ti ṣubú. Ọ̀pọ̀lọ́ ń fò kọjá agbègbè ìpànìyàn kúkúrú
pátápátá, nítorí náà tan ìbọn rẹ ká lẹ́gbẹ̀ẹ́ ọ̀nà.
Ṣé o há? Tún àwọn ìpele àtijọ́ ṣe fún kírẹ́dìtì kí o sì ra Ìwádìí, kọ́kọ́ gbìyànjú ìpele náà lórí Rọrùn,
tàbí gba Àmọ̀ràn.
Àwọn ìdarí
Lórí fóònù tàbí tábúlẹ́ẹ̀tì, tẹ àyè + láti kọ́lé, tẹ ilé-ìṣọ́ kan láti gbé e ga tàbí láti tà á, fún máàpù pọ̀ pẹ̀lú ìka méjì láti
sún mọ́ ọn, kí o sì fà á láti wo àyíká. Lórí kọ̀ǹpútà, lo máòsì, àti bọ́tìnnì ìtẹ̀wé tí o bá fẹ́:
Space
Bẹ̀rẹ̀ ìgbì tó kàn, tàbí dánudúró kí o sì tẹ̀síwájú nígbà ìgbì.
+−
Kíákíá sí i tàbí lọ́ra sí i.
N
Pe ìgbì tó kàn ṣáájú àkókò.
T
Fún ilé-ìṣọ́ tí o yàn ní àfojúsùn tó kàn.
12
Pe Àpáta Iná tàbí Ìbúgbàù Òtútù; lẹ́yìn náà tẹ ibi tí ó yẹ kí ó kọlù.
H
Yan Ọ̀gágun Bram; lẹ́yìn náà tẹ ibi tí ó yẹ kí ó lọ lójú ọ̀nà.
B
Ìkọlù Asà Ọ̀gágun Bram.
Esc
Ṣí àkójọ tàbí pa á dé.
Bọ́tìnnì Padà ẹ̀rọ aṣàwákiri náà ń ṣiṣẹ́ pẹ̀lú: nínú ìpele, ó ń ṣí àkójọ, tí o bá sì tún tẹ̀ ẹ́, ó ń fi eré náà pamọ́, ó sì ń
padà sí ojú-ìwé àṣàyàn ìpele.
Ìbéèrè àti ìdáhùn
Ṣé Tower Defence jẹ́ ọ̀fẹ́?
Bẹ́ẹ̀ ni. Ọ̀fẹ́ ni láti ṣe, pẹ̀lú ìpolówó nínú ẹ̀yà ẹ̀rọ aṣàwákiri. Kò sí nǹkankan láti rà.
Ṣé mo nílò láti ṣe ìgbàsílẹ̀ nǹkankan?
Rárá. Ó ń ṣiṣẹ́ lórí ẹ̀rọ aṣàwákiri ìgbàlódé èyíkéyìí lórí fóònù, tábúlẹ́ẹ̀tì tàbí kọ̀ǹpútà. Tí o bá fẹ́, o lè fi sórí ẹ̀rọ
bí áàpù: lórí Android àti nínú Chrome lórí kọ̀ǹpútà, yan "Fi áàpù sórí ẹ̀rọ" lójú-ìwé àṣàyàn ìpele; lórí iPhone tàbí iPad, lo
"Add to Home Screen" ti Safari. Lẹ́yìn tí o bá ti fi sórí ẹ̀rọ, yóò bẹ̀rẹ̀ kódà láìsí ìsopọ̀ íntánẹ́ẹ̀tì.
Ṣé a ń fi ìlọsíwájú mi pamọ́?
Bẹ́ẹ̀ ni, lórí ẹ̀rọ rẹ, láti ìpele àkọ́kọ́, láìsí àkáǹtì. Ìpele tí o fi sílẹ̀ ní àárín ni o lè tẹ̀síwájú nígbà mìíràn. Wọlé
pẹ̀lú Google láti pa ìlọsíwájú rẹ mọ́ sínú àkáǹtì kan, kí o sì gbé e lọ sí àwọn ẹ̀rọ rẹ mìíràn.
Èdè wo ló ń sọ?
84, láti Gẹ̀ẹ́sì, Ṣáínà, Híńdì àti Sípáníìṣì títí dé Tọ́kìṣì, Zulu àti Khmer. Ó ń bẹ̀rẹ̀ ní èdè ẹ̀rọ aṣàwákiri rẹ
tí ó bá ní in, o sì lè yí i padà lójú-ìwé àṣàyàn ìpele.